Afwijkende mondgewoonten (OMFT)

Oro-myofunctionele therapie

Ongeveer driekwart van alle kinderen ontwikkelt een afwijkende gebitsstand vanwege afwijkende mondgewoonten. Kijk maar eens naar uw kind tijdens een avondje televisie kijken of tijdens het slapen. Vaak vallen er afwijkende mondgewoonten op, met een afwijkend gebit, een afwijkende lichaamshouding en/of een afwijkende uitspraak als gevolg.

Afwijkende mondfuncties zijn negatief van invloed op de gezondheid van een opgroeiend kind, waardoor op latere leeftijd allerlei klachten kunnen ontstaan. Denk aan een slaapgestoorde ademhaling (snurken en slaapapnoe), kaakgewrichtsproblemen en nek- en rugklachten. En wist u dat er na orthodontisch behandelen vaak terugval optreedt, wanneer afwijkende mondfuncties niet eerst gecorrigeerd zijn?

De vorm van de mond en de stand van de tanden en kiezen worden voor een groot deel bepaald door de functie van de spieren in en om de mond. Afwijkende mondgewoonten kunnen het evenwicht tussen die spieren onderling verstoren. Oro-myofunctionele therapie (OMFT) is een gestructureerde oefentherapie voor het herstellen van een verstoord evenwicht in het functioneren van de spieren in en rond de mond. Afwijkende mondgewoonten zoals duimen, vingerzuigen, speenzuigen, nagelbijten en mondademen kunnen het evenwicht tussen die spieren onderling verstoren. Dat veroorzaakt een afwijkende tongligging in rust, een afwijkende slikbeweging en het heeft in veel gevallen een negatief effect op de uitspraak (slappe, onduidelijke uitspraak, slissen etc.).

‘Normaal gesproken’ is er een functioneel evenwicht tussen de werking van de verschillende spieren in en rond de mond. De kauwspieren, de tong, de lippen, de kinspieren etc., oefenen ieder functionele krachten uit op het gebit. Als bepaalde spieren of spiergroepen niet goed functioneren, heeft dit vrijwel altijd direct een gevolg voor de uitgroei van het kaakbot en dus ook op de vorm van het gebit.

GEDEELDE VERANTWOORDELIJKHEID

Aangezien de vorm van de kaken en stand van de tanden beïnvloed wordt door de functie van de spieren in en rond de mond, is het van belang om bij een verkeerde functie eerst te werken aan het verbeteren van de mondfuncties, voordat er door de orthodontist of kaakchirurg aan het corrigeren van de verkeerde vorm gewerkt gaat worden. Bij een goed evenwicht is de kans op een terugval na orthodontie of chirurgische kaakcorrectie namelijk vele malen kleiner. Een optimale groei en ontwikkeling van kaken en gebit vraagt dus een samenspel van alle specialisten die daarbij betrokken zijn en dus ook een soepele onderlinge doorverwijzing. Het tijdig starten met OMFT draagt bij aan het verkrijgen van een goed evenwicht, waardoor de kaken en het gebit zich kunnen herstellen. Ook draagt OMFT bij aan het verkrijgen van een goede neusademhaling en dus gezondheid.

Wanneer OMFT?

Afwijkende slikpatronen

Een afwijkende functie van de tong heeft grote gevolgen voor het vermalen van het voedsel, het vormen van een goede voedselbrok en het slikken. Afwijkend slikgedrag gaat meestal met tongpersen (voorwaartse of zijwaartse beweging van de tong tegen of tussen de tanden en kiezen in plaats van tegen het gehemelte) gepaard. Dat heeft vrijwel altijd gevolgen voor de stand van de tanden of kiezen en de vorm van de kaak. Op de plaats waar de tong naar buiten komt, komt een open beet; de tanden raken elkaar niet. Bij lispelen wordt de tong geheel of gedeeltelijk tussen de voortanden geperst; hier vallen de voortanden vaak niet over elkaar heen. Bij slissen ontstaan de klanken aan de zijkant in de mond; hier zien we vaak een zijdelingse open beet. Dergelijke open beten kunnen met orthodontische behandeling gesloten worden en de tanden komen weer mooi in de rij te staan. Maar vaak zien we na verloop van tijd weer een open beet ontstaan, omdat de oorzaak van de open beet, in dit geval het verkeerde tonggedrag, niet verdwenen is.

Mondademen

De functie van de neus bestaat onder andere uit het bevochtigen, verwarmen en reinigen van de ingeademde lucht. Bij mondademen vervalt deze gunstige eigenschap. Terugkerende infecties in de keel,  infecties van amandelen of (frequent) terugkerende middenoorontstekingen kunnen hiervan de gevolgen zijn. Vaak zien we bij mondademen dat door het wegvallen van de druk van de lippen op de tanden, de voortanden naar voren gaan staan. Tevens komt een smal verhemelte voor doordat de natuurlijke druk van de tong op het gehemelte niet plaatsvindt. Ook komt in meer of mindere mate kwijlen voor.

Zuig- en bijtgedrag

Het is algemeen bekend dat te vaak of te intensief duim- of vingerzuigen (ook bij volwassenen!) leidt tot een afwijkende stand van tanden en/of kaken. Dat geldt ook voor tong- en lipzuigen, een te lang of te intensief gesabbel op een speen of te langdurig drinken uit een fles, tuitbeker of anti-lekbeker. Bijtgewoonten (bijv. vinger-, nagel- of lipbijten, of klemmen, knarsen e.d.) kunnen schadelijke invloed hebben op het kaakgewricht, waardoor spieren overbelast worden. Andere spiergroepen in de mond zullen daar ook nadelige gevolgen van kunnen ondervinden.

Behandeling

Bij de logopedist wordt de relatie tussen de afwijkende spierfuncties en de gebitsstand gecorrigeerd. De logopedist biedt hulp bij:

– het afleren van zuig- en bijtgewoonten;
– het aanleren van een neusademhaling;
– het aanleren van een goede tongplaatsing in rust;
– het aanleren van een correcte slik;
– het afleren van foutieve automatismen;
– het verbeteren van de uitspraak;
– het conditioneren van de nieuwe gewoonten.

De logopedist zal bij de start van de behandeling met behulp van meetinstrumenten de spiersterkte en spierkracht meten om de behandeling in kaart te brengen. Vervolgens kan in zo’n tien tot vijftien consulten van een half uur, door middel van spieroefeningen en/of het gebruik van een zachte mondtrainer, bereikt worden dat een kind zich in plaats van een mondademhaling een neusademhaling eigen maakt, dat overbeten worden verminderd. Vervolgens is het noodzakelijk het aangeleerde gedrag te automatiseren. Let op: het gehele OMFT-traject beslaat zo’n 1,5 tot 2 jaar. Dit komt vooral door de controle periodes die worden ingelast na de wekelijkse behandelingen. 

Myobrace Trainer

Bij de OMFT-behandeling wordt gebruik gemaakt van een zachte mondtrainer die kinderen, afhankelijk van leeftijd, ’s nachts moeten dragen en die hen bewust maakt van een goede lipsluiting, neusademhaling, tongpositie en juist slikgedrag. Voor elke leeftijdsfase is er een geschikte trainer verkrijgbaar. De praktijk is in het bezit van deze trainers en u kunt ze via ons aanschaffen. Patiënten die baat hebben bij zo’n mondtrainer, constateren na 3 maanden therapie verbetering met betrekking tot de lipspanning, de tongpositie en de mondhouding. In sommige gevallen, bij vroegtijdig gebruik van een trainer, kan een verdere logopedische en/of orthodontische behandeling overbodig zijn.

Het gebruik van trainers in de praktijk via www.omft.info

Hier volgen nog enkele artikelen met aanvullende informatie over de oro-myofunctionele therapie:

artikel_Niels_Hulsink_20091.pdf

artikel_OMFT_nr_1_juli_2008_in_TP1.pdf

artikel_OMFT_nr_2_sept_2008_in_TP1.pdf

artikel_OMFT_nr_3_okt__2008_in_TP1.pdf

 

Onze eigen folder over afwijkende mondgewoonten: Folder afwijkende mondgewoonten